Photomatix - przegląd funkcjonalności, oraz opis działania programu

Photomatix to profesjonalny program dla wymagających fotografów, jak też i dla amatorów pragnących w prosty i skuteczny sposób uzyskać zdjęcia o dużym zakresie tonalnym (obraz HDR ang. High Dynamic Range image), z odpowiednio wykonanych sekwencji niedoświetlonych i prześwietlonych zdjęć, wykonanych najlepiej w trybie manualnym. Program został wydany w wersji na systemy Windows 32/64 Bit, a także na system Macosx, co zapewne ucieszy użytkowników nadgryzionego jabłuszka.

Jeśli chcesz kupić program Photomatix po promocyjnej cenie 358zł zamiast 422zł kliknij tutaj.

Żeby przetestować program, nie musimy go od razu kupować – na stronie producenta do pobrania jest wersja trial, która działa bez ograniczenia czasowego, końcowy plik posiada jednak nadrukowany znak wodnym, który nie jest dodawany gdy pracujemy w trybie wsadowym i tworzymy pliki .hdr, co zapewne ucieszy miłośników fotografii panoramicznej i wielkoformatowej, dla których program ten może okazać się wręcz niezbędnikiem.

 

Krótko o technice fotografowania HDR

1. Znajdujemy odpowiednio ciekawe ujęcie, najlepiej w szerokim ujęciu (świetnie sprawdzi się obiektyw ultraszerokokątny). Bez obaw dzięki technice HDR możemy fotografować z oddaniem szczegółów w cieniach jak i przepalonych światłach np. w pomieszczeniu ze światłem wpadającym przez okna, albo ze światłem słonecznym od frontu (uwaga na bliki powstające na obiektywie).

2. Montujemy nasz zestaw na stabilnym statywie. Niestety stabilny statyw często oznacza że musi być on ciężki, ale komu by chciało się go dźwigać, dlatego proponuję użyć lekkiego, w miarę dobrego statywu i w razie silnego wiatru odpowiedniego go tylko dociążyć np. plecakiem, albo wypchaną torbą fotograficzną zawieszoną na haku pod sztycą.

3. Przechodzimy w tryb manualny aparatu i po wykadrowanie i ustawieniu ostrości, wyłączamy tryb autofocusa w body aparatu jak i w obiektywie. Warto także ustawić najmniejszą wartość ISO (czułość matrycy), aby uniknąć potem niepotrzebnego szumu na wynikowym obrazie HDR.

4. Fotografujemy w plikach RAW, albo dobieramy odpowiednią, jednakową wartość balansu bieli. Jednak uważam, że fotografowanie w jpeg'ach, nie ma sensu, gdyż tracimy bezpowrotnie kontrolę nad ekspozycją (szczególnie nad balansem bieli), dlatego wszelkie prace w cyfrowej ciemni (Lightroom), wykonujemy na plikach RAW. W dzisiejszych czasach zakup odpowiednio pojemnej karty pamięci, czy dysku nie powinien być dla nas żadną przeszkodą – jeszcze kilkanaście lat temu trzeba było kupować drogie filmy, płacić za usługę wywoływania negatywu, albo też zrywać noce we własnej prywatnej ciemni, rozkoszując się zapachem trującej chemii.

5. Będąc w trybie manualnym, włączamy opcję bracketing, jeśli nasz aparat nie posiada takiego ustawienia w menu będziemy musieli po wykonaniu każdego zdjęcia ręcznie zmienić ustawienia ekspozycji. W zależności od posiadanego sprzętu możemy ustawić np. 3 zdjęcia z przesunięciem -2/0/+2 EV, lub -3/0/+3 EV. W amatorskich Canonach np. dwucyfrowych EOS-ach maksymalnie można zrobić 3 klatki, Pentax, Samsung i często Nikon, w aparatach z tej półki cenowej często oferuje więcej klatek, dlatego korzystając z Canona warto zainstalować sobie - jeśli to możliwe - alternatywne oprogramowanie takie jak Magic Lantern, dzięki któremu będziemy mogli automatycznie wyzwalać do 9 klatek!

6. Żeby nie poruszyć aparat podczas wyzwalania, warto użyć wężyka, albo zaprogramować opóźnione wyzwalanie, a fotografując w nocy dodatkowo włączyć wstępne podnoszenie lustra.

Przygotowanie plików źródłowych

Zaimportowane z karty pliki RAW otwieramy w programie typu Lightroom (ciemnia cyfrowa) – często tego typu oprogramowanie dostajemy przy zakupie aparatu, jeśli nie, to możemy użyć dostępnych darmowych alternatyw jak np. RawTherapee, Photivo. Jednak jeśli poważnie myślimy o fotografowaniu to warto zaopatrzyć się w profesjonalne narzędzie jak np. Adobe Photoshop Lightroom, PhaseOne, Capture One itp.

Ustawiamy dla plików składowych ten sam balans bieli, możemy też pliki delikatnie wyostrzyć i w zależności od potrzeby wykadrować, oraz wyretuszować ewentualne plamki powstałe z wyniku zabrudzenia matrycy. Następnie eksportujemy nasze pliki RAW do formatu tiff 16bit, jeśli zależy nam na zoptymalizowaniu wielkości tych plików, możemy użyć kompresji ZIP, jednak spowolni to znacznie późniejsze ich wczytywanie do programu Photomatix.

 

Importowanie zdjęć do programu Photomatix

Aby zaimportować pliki do Photomatix wystarczy że przeciągniemy je na okno programu, lub użyjemy wtyczki importującej dla programu Adobe Lightroom (patrz kolejny rozdział).

W przypadku gdy nie dysponujemy Adobe Lightroom, przeciągami pliki do okna programu Photomatix, albo wciskamy CTRL+ L i wybieramy pliki do dodania.

Podczas przeciągania pojawi się dodatkowo okno dialogowe z zapytaniem: Merge for HDR processing oraz Open the files only. Wybieramy pierwszą opcję gdyż naszym celem jest utworzenie obrazu HDR.

Oko importu Photomatix

W oknie ładowania plików możemy dodatkowo zaznaczyć wybrane pliki, lub dodać nowe, względnie usunąć załadowane już.

Wybór plików w programi Photomatix

Dalsze czynności związane z importem plików opisane są szczegółowo w kolejnym podrozdziale.

 

Photomatix Pro Adobe Photoshop Lightroom Plugin

Photomatix opcje przetwarzaniaProgram Photomatix w wersji Pro dostarczany jest z pluginem do programu Adobe Photoshop Lightroom, umożliwiającym bezpośredni import plików do programu Photomatix.
Już przy eksporcie mamy dostęp do kilku ciekawych opcji:
 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Align Images czyli Wyrównywanie zdjęć składowych – w przypadku gdyby nasze zdjęcia miały jakieś przesunięcia, wywołane przestawieniem aparatu (co często się zdarza gdy wyzwalamy ręcznie), program wykona operację wyrównania takich zdjęć i tutaj mamy do dyspozycji dwie metody: szybsza, czyli by correcting horizontal and vertical shifts i druga wolniejsza ale dokładniejsza metoda czyli by matching features która dodatkowo wykorzystuje skalowanie jak i obracanie obrazów, a także korekcję perspektywy (opcja podrzędna include perspective correction) z suwakiem regulującym moc filtra. Druga metoda wymaga resamplowania zdjęć i może się przyczynić do obniżenia ich jakości, dlatego warto używać tej opcji z rozwagą i tylko w ekstremalnych przypadkach, np. gdy fotografowaliśmy w szybkiej serii „z ręki”, bo i tak też można.

2. Reduce ghosting artifacts - usuwanie efektu tzw. duchów, czyli np. poruszonych osób, pojazdów które wyraźnie zmieniły pozycję gdy fotografowaliśmy. Dla tej opcji dostępne są dwie metody:
with selective deghosting tool – usuwanie duchów za pomocą narzędzia zaznaczania (narzędzie rekomendowane). Oto efekt działania tej opcji, która trzeba przyznać działa wyjątkowo dobrze i dokładnie.
Usuwanie duchów w programie Photomatix
W łatwiejszych przypadkach wystarczy zaznaczyć drugą metodę - automatycznego usuwania duchów na poziomie normal.

3. Usuwanie szumu w 3-ch wariantach dla niedoświetlonych zdjęć tylko, dla niedoświetlonych i zdjęcia prawidłowo naświetlonego, i dla wszystkich zdjęć. Dodatkowo do dyspozycji jest suwak z regulacją poziomu filtru w zakresie od 50 do 150%.

4. Usuwanie abberacji chromatycznych (ja jednak wolę to zrobić wcześniej w Lightroom, ale warto wypróbować tę opcję, gdyż często może przynieść dużo lepsze rezultaty).

5. Opcja Show intermediary 32-bit HDR image, która powoduje że zaraz po imporcie zostanie utworzony dodatkowo okno z plikiem .hdr przed operacją mapowania tonów.

6. Automatically re-import into Lightroom Library – zaznaczenie tej opcji spowoduje, że wynikowy plik w postaci LDR (czyli max. 16bit), zostanie automatycznie zaimportowany do biblioteki programu Adobe Lightroom.

 

Praca w programie. Interfejs, presety i ustawienia.

Interfejs programu składa się z rozszerzalnych palet, oraz okna głównego z podglądem obrazu.
Stylistyka interfejsu została opracowana w szarych barwach, co dobrze wpływa na pracę, i nie ingeruje w żaden sposób w podgląd obrazu. W menu pomocy mamy dostęp do pomocy w pracy z programem jak też i do krótkiego tutoriala w języku angielskim. Jednak najwięcej informacji o pracy w programie znajdziemy w Podręczniku Użytkownika (Help > User Manual).

Okno podglądu i narzędzie selekcji.
Okno z podglądem obrazu, warto dla wygodny pracy rozciągnąć na cały dostępny obszar za pomocą przycisku Fit. Dostęp do rzeczywistego podglądu mamy klikając na wskazany obszar w małym okienku podglądowym tzw. lupy obok kursora. Jednak aby zobaczyć rzeczywistą jasność należy przetworzyć zdjęcie. Okienko lupy pokazuje tylko podgląd przetworzenia poziomu detali.

Ciekawym dodatkiem okna podglądu jest narzędzie selekcji Selection Mode.
Po uaktywnieniu narzędzia, w polu selekcji mamy dostęp do trzech trybów działania lassa: normal lasso (zaznaczanie odręczne), polygonal lasso (zaznaczanie pomiędzy kolejno wskazywanymi punktami),  magnetic lasso (linia zaznaczania jest przyciągana do kontrastowych krawędzi obrazu).
 Aby zamknąć zaznaczenie należy zaznaczyć zamknięty obszar i kliknąć dwukrotnie, albo powróć do miejsca od którego zaczynaliśmy (w trybie normal).
Dla dwóch pierwszych opcji zaznaczania możemy następnie wybrać Attach to edges, co spowoduje że nasze zaznaczenie dopasuje się automatycznie do kontrastowych krawędzi widocznych na obrazie. Czułość tego narzędzia także można konfigurować.
Klikamy teraz nad zaznaczonym obszarem prawym klawiszem myszy Replace with... i tutaj wybieramy zdjęcie z którego zostanie „wszczepione” światło we wskazany obszar. W przypadku nieba warto oczywiście użyć zdjęcia niedoświetlonego. Aby ukryć zaznaczenie odznaczamy Selection Mode. Aby pozbyć się efektu klikamy prawym i wybieramy Remove selection.

Selection replace w Photomatix

Przetwarzanie obrazu HDR

Photomatix pracuje w dwóch podstawowych trybach przetwarzania obrazów HDR, w trybie Tone Mapping (Details Ehancer, Tone Compressor), i  Exposure Fusion zawierającym 5 metod działania. Nie sposób opisać działanie każdego z tych trybów w jednym artykule. Należy jednak nadmienić, że zasadniczo są to dwie oddzielne sposoby na uzyskanie obrazu HDR, Exposure Fusion daje bardziej naturalne obrazy, nie powstaje efekt tzw. „halo”, jednak Tone Mapping pozwala na uzyskiwanie niesamowitych, plastycznych efektów, dlatego warto nauczyć się używać obydwu tych trybów i używać ich naprzemiennie.
W trybie Tone Mapping jak i Fusion mamy do dyspozycji  predefiniowane ustawienia, dostępne w osobnym  panelu o nazwie Presets. Trzeba przyznać że ustawienia te zostały ciekawie dobrane i stanowią doskonały punkt wyjściowy do tworzenia i zapisywania własnych ustawień. Panel z ustawieniami można zadokować na dole interfejsu wchodząc przez menu View>Toggle Presets Thumbnails Orientation.

Oto lista wbudowanych presetów wraz z miniaturkami wygenerowanymi z przykładowych plików:

Presety w programie Photomatix

Photomatix w fotografii panoramicznej

Photomatix w odróżnieniu od konkurencji świetnie sobie radzi z otwieraniem potężnych nawet kilkuset megabajtowych plików HDR. Duże obrazy powyżej 50 MegaPikseli otwierane są w specjalnym trybie podglądu, który zapewnia stabilność pracy, dostęp do podglądu obrazu w rzeczywistym rozmiarze mamy w dodatkowym oknie podglądu.
Podczas mapowania tonów, dla panoram sferycznych należy zaznaczyć opcję 360 image, która umożliwia przetwarzanie pliku HDR z uwzględnieniem późniejszego go wyświetlenia.
Bardzo przydatnym narzędziem podczas tworzenia panoram jest praca programu Photomatix w trybie wsadowym, dzięki której możemy przygotować pliki HDR, z których następnie złożymy panoramę np. w Autopano Giga, albo w PTGUi.

 

HDR z jednego zdjęcia, czyli pseudo HDR

Program Photomatix umożliwia także utworzenie obrazu pseudo HDR z jdengo zdjęcia. Korzystając z tego rozwiązania można spróbować załadować bezpośrednio do programu surowy plik RAW. Robiąc zdjęcie przeznaczone na psuedo HDR, należy wybrać ekspozycję ujęcia ok. -1EV.

 

Kupujemy program Photomatix

Specjalnie dla czytelników witryny FotoPano.net dzięki uprzejmości firmy HDRsoft Ltd z Wielkiej Brytanii, Photomatix dostępny jest w promocyjnej cenie 358 zł zamiast 422 zł , takie ceny nie znajdziecie w żadnym sklepie sprzedającym ten wyjątkowy program, dlatego zachęcam do zakupu!

Photomatix Pro wersja na Windows.

Photomatix Pro wersja na Macosx.

W miejscu na kod wpisujemy fotopano i wciskamy przelicz.

autor: Grzegorz Wronkowski, 20.08.2012